اندر نقد عهدین
نقد عهدین به ایرادها و تناقضهایی که به تورات و انجیلها وارد دانستهاند، میپردازد. الهیدانان یهودی و مسیحی هر کدام از این کتابها را "وحی خدا" میدانند. مسلمانان با اذعان به وحی اصل چنین کتابهایی از خدا به موسی و عیسی؛ اما سخن از تحریفشدن نسخههای اصلی طی تاریخ میگویند. از آنسو برخی منتقدان از اساس این کتابها را دستنویس بشر میخوانند. این نقدها گرچه در جای خود مورد بحث و گفتگو دارند؛ اما به جهت مقدسبودن و نیز قانونیشدنشان نزد دستگاه کلامی اربابان آن ادیان و بالتبع پیروان ادیان ابراهیمی، باید جوانب این ملاحظات هم رعایت شود تا باب گفتگو همیشه و در همهحال نزد اهل دقت باز باشد.
محتویات این نوشته: نقد اعتباری و سندی؛ نقد محتوایی: نسبتدادن صفات ناروا به خدا؛ نسبتدادن صفات مثبت به شیطان؛ نسبتدادن اعمال پست به پیامبران
نقد اعتباری و سندی
منتقدان میگویند که تجزیه و تحلیل دقیق دربارهٔ مجموعهٔ تورات نشان میدهد که مطالب آن به صورت قطعی و نهایی به دست موسی تدوین نیافتهاست.۱بدیهی است که کتابی که درباره مرگ موسی سخن گفته۲نمیتواند از خدا به موسی وحی شده باشد.۳
انجیلهای چهارگانه حتی به نام راویانشان(مرقس متی لوقا و یوحنا) شناخته میشوند. ادبیات رایج در تورات و انجیل ادبیات روایی و معمولاً به صورت سوم شخص است.۴ زمان گردآوری انجیلها را تماما پس از عیسی یعنی از سال ۷۰ میلادی تا حدود سال ۱۰۰ میلادی ذکر کردهاند. به نظر بیشتر صاحبنظران مسیحی انجیل مرقس در حدود سال ۷۰ میلادی و از همه جلوتر نوشته شدهاست. انجیل متی و لوقا بین سالهای ۸۰ تا ۱۰۰ میلادی تدوین یافتهاند. از اینها متاخرتر انجیل یوحنا است که در اواخر سدهٔ نخست میلادی گردآوری شدهاست.۵و۶ نکته مهم تر آنکه درباره حواری و صحابی بودن قدیمیترین گزارشگران زندگانی عیسی یعنی مرقس و متی نیز تردید کردهاند.۷ با وجود این در حواری نبودن لوقا و یوحنا که متاخرترند جای تردید نخواهد ماند.۸ پس منتقدان میگویند هیچکدام از نویسندگان انجیلها عیسی را درک نکردهاند.۹
نقد محتوایی
نسبتدادن صفات ناروا به خدا
نزول خدا بر قله کوه۱۰
خستهشدن خدا از کار آفرینش و استراحت جهت رفع خستگی:
... پس خدا روز هفتم را مبارک خواند و آن را تقدیس نمود زیرا که در آن آرام گرفت از همهٔ کار خود که خدا آفرید و ساخت... .۱۱
نهی آدم از معرفت نیک و بد:
... و خداوند خدا آدم را امر فرموده گفت از همهٔ درختان باغ بی ممانعت بخور اما از درخت معرفت نیک و بد زنهار نخوری... .۱۲
گفتن این سخن نادرست به آدم که اگر از درخت معرفت بخوری خواهی مرد:
... اما از درخت معرفت نیک و بد زنهار نخوری زیرا روزی که از آن خوردی هر آینه خواهی مرد... .۱۳
آیتالله العظمی حسین وحیدخراسانی در اینباره میگوید:
کسی که میگوید اگر از درخت نیک و بد بخوری خواهی مرد و آدم و همسرش میخورند و نمیمیرند یا میداند که نمیمیرند پس دروغگوست و یا نمیداند پس جاهل است.۱۴
راهرفتن خدا در باغ۱۵
گمکردن آدم و حوا در باغ بعد از اینکه آن دو خود را در میان درختان پنهان کردند:
... و آواز خداوند خدا را شنیدند... و آدم و زنش خویشتن را از حضور خداوند خدا در میان درختان باغ پنهان کردندو خداوند خدا آدم را ندا در داد و گفت کجا هستی؟گفت چون آواز تو را در باغ شنیدم ترسان گشتم زیرا که عریانم پس خود را پنهان کردم... .۱۶
بیاطلاعی خدا از اینکه آدم و حوا از درخت خوردهاند:
... گفت چون آواز تو را در باغ شنیدم ترسان گشتم زیرا که عریانم پس خود را پنهان کردم. گفت که تو را آگاهانید که عریانی؟آیا از آن درختی که تو را قدغن کردم که از آن نخوری خوردی... .۱۷
دلالت خدا بر یکسان بودن خودش و فرشتگانش از جهت درک و شعور و اینکه آدم هم با خوردن از درخت مثل آنها شدهاست:
... و خداوند خدا گفت همانا انسان مثل یکی از ما شدهاست که عارف نیک و بد گردیده اینک مبادا دست خود را دراز کند و از درخت حیات نیز گرفته بخورد و تا به ابد زنده ماند...۱۸
پشیمان و ناراحت شدن خدا از آفرینش انسان و اینکه از عواقب این خلقتش خبر نداشته:
... و خداوند پشیمان شد که انسان را بر زمین ساخته بود و در دل خود محزون گشت و خداوند گفت انسان را که آفریدهام از روی زمین محو سازم انسان و بهایم و حشرات و پرندگان هوا را چون که متاسف شدم از ساختن ایشان... .۱۹
بیان تثلیث و نیز فرزند داشتن خدا:
... کیست آن که بر دنیا غلبه یابد جز آنکه ایمان دارد که عیسی پسر خداست...[پانویس ۲۰]
تجسم خدا و اتحاد او با گوشت و خون پیروان خود۲۱
تبدیل آب به شراب به عنوان اولین معجزه۲۲
نسبت دادن صفات مثبت به شیطان
هدایت حوا توسط شیطان به استفاده از درخت معرفت:
... مار به زن گفت هر آینه نخواهید مرد بلکه خدا میداند در روزی که از آن بخورید چشمان شما باز شود و مانند خدا عارف نیک و بد خواهید بود... پس از میوه اش گرفته بخورد و به شوهر خود نیز داد... آنگاه چشمان هر دوی ایشان باز شد و فهمیدند که عریانند... .۲۳
نسبت دادن اعمال پست به پیامبران
مستی و زنای داوود پیامبر با زن شوهردار۲۴
مستی مکرر لوط پیامبر و زنای او با دو دخترش۲۵
ساخت بت و دعوت به بتپرستی از طرف هارون پیامبر و برادر موسی ۲۶
فحاشی و مستی نوح پیامبر۲۷
پانویس
1. ریچارد بوش و دیگران جهان مذهبی صفحه ۶۰۵
2. تثنیه
3. اندیشه اسلامی ۲ صفحه۱۱۴
4. رابرت هیوم ادیان زنده جهان صفحه ۳۵۲
5. ریچارد بوش جهان مذهبی صفحه ۶۷۷ و۶۷۸
6. موریس بوکای تورات انجیل قرآن و علم صفحه۷۸
7. همان صفحه۸۷-۹۹
8. محمدحسین طباطبایی معنویت تشیع ۲۴۰ و ۲۴۱
9. این بخش مجموعا از کتاب اندیشه اسلامی ۲ تالیف غفارزاده و عزیزی
10. خروج باب ۱۹ آیه ۲۰
11. پیدایش باب دوم
12. پیدایش باب دوم
13. پیدایش باب دوم
14. حسین وحیدخراسانی. آشنایی با اصول دین. چاپ اول. قم. ۷۲.
15. پیدایش باب ۳ آیه ۸ و ۹
16. پیدایش باب سوم
17. پیدایش باب سوم
18. پیدایش باب سوم آیه ۲۲
19. پیدایش باب ۶ آیه۶ و ۷
20. یوحنا باب پنجم
21. یوحنا باب اول آیه اول
22. یوحنا باب اول آیه اول
23. پیدایش باب سوم
24. دوم سموئیل باب ۱۱ آیه ۲ تا۶
25. پیدایش باب ۱۹ آیه ۳۰ تا ۳۸
26. خروج باب ۳۲ آیه ۱ تا ۵
27. پیدایش باب ۹ آیه ۲۰ تا ۲۴
اینجا آسمانه است: زمینهاي برای همدلي پيروان اديان ابراهيمي،